Historia  |  Galeria |  Kontakt
 

Historia

Historia parafii w Szóstce do 1919 roku

10 wrze??nia 1551 roku we wsi Szóstka Stefan Zbaraski erygowa?? drewnian? cerkiew obrz?dku wschodniego pod wezwaniem Naj??wi?tszej Maryi Panny i ??wi?tego Hrehora M?czennika. Cerkiew w Szóstce zbudowa?? swiaszczennik (rosyjski duchowny) cerkwi ??wi?tego Piotra Wasili Werbycz. Szósteck? cerkiew erygowa?? Stefan Zbaraski, by?? on ksi?ciem, wojewod? witebskim a tak??e w??a??cicielem Mi?dzyrzecczyzny. Stefan by?? synerem Andrzeja Zbaraskiego i Heleny z Herbutów. Od 1543 roku by?? dworzaninem królewskim, a od 1555 roku wojewod? witebskim, kasztelanem trockim od roku 1564. W 1556 roku w imieniu króla Zygmunta Augusta zawar?? w Moskwie pokój na 6 lat z carem Iwanem IV Gro??nym. Oko??o roku 1566 zosta?? kasztelanem a trzy lata pó??niej wojewod? trockim. Mia?? trzy ??ony w tym Ann? Janówn? Zabrzezi??sk?, z któr? to o??eni?? si? w 1547 roku. To w??a??nie ona wnios??a mu w posagu Mi?dzyrzec i inne dobra na Litwie. Z tego ma????e??stwa narodzi?? si? syn Piotr Zabrzezi??ski, zmar?? on nagle w Lublinie w wieku 25 lat, pochowano go w Mi?dzyrzecu pod posadzk? ko??cio??a ??wi?tego Miko??aja.

Stefan Zbaraski uwa??any by?? za dobrego gospodarza. Z mi?dzyrzeckich folwarków sprzedawa?? do Gda??ska zbo??e i towary le??ne, takie jak smo??a i popió??. Je??li chodzi o jego wyznanie, to od urodzenia by?? wyznawc? prawos??awia, pó??niej zosta?? wyznawc? kalwinizmu, a zmar?? jako katolik w 1586 roku.

Organizacja parafii

Szóstka nale??a??a do powiatu radzy??skiego i by??a miejscowo??ci? gminn?, znajdowa??a si? w niej tak??e parafia. Gmina mia??a 3232 mieszka??ców, a w sk??ad gminy wchodzi??y nast?puj?ce miejscowo??ci: Aleksandrówka Anielki, Augustówka, Dziaduchy, ?uziecka Wólka (obecnie Wólka ?ózecka), Omelne,Ostrówki, Trzykopce24, Turów, Szóstka, Worsy i Wygnanka.

Mieszka??cy Szóstki byli ró??nych wyzna?? byli to katolicy, prawos??awni, unici i narodowo??ci Polacy, Rusini, Ukrai??cy.

Szóstka nale??a??a do dekanatu mi?dzyrzeckiego i by??a jedn? z wielu parafii w tym dekanacie. Wyró??nia??a si? tym, ??e oprócz parafii ??aci??skiej w Szóstce w latach 1931-1945 funkcjonowa??a tak??e parafia unicka znajduj?ca si? na cmentarzu grzebalnym.

Je??li chodzi przynale??no??? diecezjaln? to w latach 1919-1980 Szóstka nale??a??a do Diecezji Podlaskiej. Diecezja Siedlecka, czyli Podlaska do roku 1925 Janowska, czyli Podlaska zosta??a utworzona w roku 1818 z cz???ci diecezji lubelskiej a przed utworzeniem diecezji lubelskiej z kra??ców pi?ciu ró??nych diecezji: ??uckiej, pozna??skiej, krakowskiej, che??mskiej i p??ockiej a pó??niej z szóstej diecezji z cz???ci skasowanej diecezji unicko - che??mskiej. Diecezja Podlaska obj???a swoim zasi?giem teren od ??rodkowej Wis??y po dolny i ??redni Bug, zajmuj?c kra??ce Podlasia i ziemi brzeskiej, które pod wzgl?dem ko??cielnym rz?dzone by??y przez diecezj? ??uck?, kra??ce Mazowsza po??udniowego, czersko-warszawskiego, rz?dzone przez diecezj? pozna??sk?, Mazowsza pó??nocnego, p??ockiego rz?dzone przez diecezj? p??ock? oraz kra??ce Lubelskiego i Sandomierskiego pod w??adza diecezji krakowskiej, oprócz tego skrawek ziemi che??mskiej pozostaj?cej pod rz?dem diecezji che??mskiej pó??niej lubelskiej. Diecezja Janowska, czyli Podlaska zosta??a erygowana bull? przez papie??a Piusa VII "Ex imposita Nobis" z dnia 30 czerwca 1818 roku. Na stolic? biskupia wyznaczono Janów. Do nowej Diecezji w???czono 119 parafii. Z Diecezji ??uckiej przy???czono 53 parafie, z krakowskiej 37, che??mskiej 4, p??ockiej 3, przez zakony by??o prowadzonych 6 parafii.

Pierwszym biskupem diecezji Podlaskiej by?? biskup Feliks ?ukasz Lewi??ski. Na biskupa janowskiego zosta?? mianowany 11 sierpnia 1818 roku przez cara Rosyjskiego i króla Królestwa Polskiego Aleksandra I. Biskup Lewi??ski obj??? rz?dy 9 wrze??nia 1819 roku on to podzieli?? Diecezj? na 9 a potem na 10 dekanatów. Drugim biskupem zosta?? Jan Marcel Gutkowski (1826-1840). Gdy zosta?? on deportowany w g???b Rosji, Diecezj? zacz???a rz?dzi? kapitu??a katedralna. Trzecim biskupem mianowano Beniamina Piotra Paw??a Szyma??skiego (1857-1867).W 1864 roku rz?d obni??y?? liczb? dekanatów z 10 do 9. 22 maja 1867 roku ukaz carski Aleksandra II samowolnie i nieprawnie skasowa?? Diecezj? Podlask? i przy???czy?? j? do lubelskiej. Konsystorz i seminarium zamkni?t. Biskupa Szyma??skiego si??? wywieziono do ?om??y, tam te?? biskup przekaza?? rz?dy Diecezj? lubelskiemu administratorowi ksi?dzu pra??atowi Sosnowskiemu. Diecezja po 49 latach istnienia zako??czy??a samodzielny byt. Od 1867 do 1918 roku Diecezj? rz?dzili biskupi, administratorowie, wikariusze kapitulni diecezji lubelskiej. Jednak po upadku pa??stw zaborczych i zmartwychwstaniu Polski papie?? Benedykt XV 24 wrze??nia 1918 roku wskrzesi?? Diecezj? Janowsk?, czyli Podlask?. Pierwszym biskupem wskrzeszonej Diecezji zosta?? ksi?dz infu??at Henryk Prze??dziecki. Urodzi?? si? on 17 lutego 1873 roku w Warszawie. W roku 1895 zosta?? wy??wi?cony na kap??ana, w latach 1897-1901 studiowa?? teologi? w Akademii Duchownej w Petersburgu. W 1903 roku pracowa?? jako profesor seminarium metropolitalnego warszawskiego. W roku 1916 by?? delegatem episkopatu do Rzymu. 11 grudnia 1917 roku zosta?? wybrany kandydatem na biskupa Diecezji Podlaskiej z siedzib? tymczasow? w Siedlcach. 1 wrze??nia 1918 roku otrzyma?? nominacj? na biskupa podlaskiego. 17 listopada 1918 roku otrzyma?? sakr? biskupi?.

30 listopada 1918 roku biskup Prze??dziecki obj??? rz?dy Diecezji z siedzib? w Siedlcach. 4 stycznia 1919 roku uda?? si? do Bia??ej a 5 stycznia tego?? roku mia?? miejsce ingres do katedry w Janowie.

Biskup Prze??dziecki rozpocz??? na nowo organizacj? ka??dej dziedziny ??ycia religijnego w Diecezji. W protoko??ach wizytacyjnych poleci?? umieszcza? historie parafii. Wiele parafii erygowa??, w tym omawian? parafi? w Szóstce. Sprowadzi?? zakonników i zakonnice do diecezji. Biskup Prze??dziecki wyda?? tak??e dekret dziel?cy Diecezj? na 18 dekanatów. Dekanat radzy??ski podzielono na radzy??ski i mi?dzyrzecki z parafi? Szóstka.

W 1923 bp. Prze??dziecki zwo??a?? synod diecezjalny, a w 1924 roku za zgod? papie??a przeniós?? stolic? biskupi? z Janowa do Siedlec. 20 lutego 1924 roku utworzy?? kolegiat? w Janowie. W 1927 roku sprowadzi?? z wygnania Matk? Bosk? Kode??sk? i Le??nia??sk?. Po??wi?ci?? wiele pracy sprawie po???czenia Ko??cio??a schizmatyckiego z katolickim. W 1923 roku uda?? si? do Rzymu do Piusa XI, 10 grudnia otrzyma?? instrukcje jak przeprowadzi? prac? unijn?. Przywróci?? unie erygowa?? wiele parafii unickich obrz?dku wschodnios??owia??skiego. 11-13 sierpnia 1929 roku na zje??dzie w Pradze wyg??osi?? sprawozdanie z ruchu unijnego w Polsce. Z tego sprawozdania dowiadujemy si?, ??e powstaj? nowe parafie obrz?dku wschodnios??owia??skiego a liczba wiernych ci?gle si? powi?ksza. Kler obrz?dku ??aci??skiego i wschodniego na równych prawach bierze udzia?? w konferencjach dekanalnych. Biskup odbywa?? konferencje z kap??anami obrz?dku wschodnios??owia??skiego. Sk??adano na nich sprawozdania o stanie parafii. Zorganizowano 8 parafii obrz?dku wschodnios??owia??ski go z pomoc? kap??anów obrz?dku ??aci??skiego.

Ruch unijny popierano w wielu seminariach duchownych obrz?dku ??aci??skiego w Polsce.

Parafii obrz?dku wschodnios??owia??skiego by??o 9: Bubel-Paw??ów, Dokudów, Hola, Kode??, Kostom??oty, Po??oski, Szóstka, Terespol, Zab??ocie, a 28 stycznia 1939 roku powsta??a dziesi?ta parafia w Bia??ej Podlaskiej. Przy parafiach organizowa??y si? bractwa, np. w Szóstce - ??wi?tego Jana Mi??o??ciwego, do którego nale??a??o 28 osób.

Po II wojnie ??wiatowej ludno??? ruska na wschodnich terenach Diecezji Podlaskiej wyjecha??a za Bug do ZSRR. Ruch unijny upad??. Obecnie pozosta??a tylko jedna parafia obrz?dku wschodnios??owia??skiego w Kostom??otach.

Podsumowuj?c nale??y doda?, ??e biskup Henryk Prze??dziecki po??o??y?? szczególne zas??ugi na polu unijnej pracy ko??cio??a. Praca ta zmierza??a do stworzenia odpowiednich warunków dla unitów, którzy powracali z prawos??awia. Owocem jego dzia??alno??ci by??a tzw. neounia. W pocz?tkowym okresie istnienia neounii praca misyjna opiera??a si? na kilku kap??anach diecezjalnych i na zakonnikach. Aby neouni? zasili? klerem powsta??o w tym celu w roku 1928 Papieskie Seminarium Wschodnie w Dubnie.

Placówki unijne powstawa??y na Podlasiu pierwsz? z nich by??a parafia Hola, która zosta??a za??o??ona w 1924 roku, a pó??niej powstawa??y kolejne mi?dzy innymi w roku 1931 w Szóstce.  

 

Ko??ció?? i budynki parafialne

ko??ció?? Narodzenia Naj??wi?tszej Marii Panny w Szóstce zosta?? wybudowany w latach 1889-1890. W 1915 roku ko??ció?? w wyniku wydarze??, jakie mia??y miejsce zosta?? opuszczony a w kilka lat pó??niej to znaczy w 1919 roku przej?ty na rzymskokatolick? ??wi?tyni?. Nie mamy niestety ??adnych informacji na temat tego, co dzia??o si? ze ??wi?tyni? przez te kilka lat.

By?? on zbudowany w stylu bizanty??skim, wed??ug projektu architekta Wiktora Iwanowicza Syczugowa, cz??onka Cesarskiej Akademii Sztuk Pi?knych w Petersburgu. Styl bizantyjski odznacza?? si? tym, ??e w budownictwie ko??cielnym by?? to typ za??o??enia kopu??owego na planie wpisanego w kwadrat krzy??a. Charakteryzowa??a go centralna kopu??a po??rodku, podzia??y wewn?trzne, które by??y silnie akcentowane oraz odgrodzenie cz???ci o??tarzowej. Ko??cielne wn?trze by??o zaciemnione i zacie??nione, co jeszcze bardziej by??o uwydatniane poprzez wysoko wyniesione w gór? kopu??y.

??wi?tynia by??a skierowana na Bizancjum, frontem zwrócona na po??udnie. Wymurowano j? z ceg??y, na kamiennym cokole. ko??ció?? mia?? ponad 20 metrów wysoko??ci, 25 metrów d??ugo??ci a jego szeroko??? wynosi??a 14 metrów. Sk??ada?? si? z prezbiterium, nawy, chóru, skarbca, babi??ca i wej??cia na dzwonnic?. Babiniec to inaczej ludowa nazwa kruchty ko??cielnej. Okre??lenie to wi?za??o si? z tym, ??e w ??wi?tynnym przedsionku siada??y ??ebrz?ce kobiety, które nazywano babkami ko??cielnymi. By?? usytuowany na planie trójdzielnym z naw? kwadratow? oraz z w???szym, prostok?tnym prezbiterium, które mia??o ??ci?te naro??a wschodnie. Zakrystia, która zosta??a dobudowana w 1931 roku mia??a kszta??t kwadratowy, a babiniec by?? prostok?tny.



Cmentarz grzebalny

Cmentarz grzebalny Pierwszy cmentarz, o którym wspominaj? akta zosta?? za??o??ony w XVIII wieku. W roku 1932 wystosowano pro??b? do Kurii, aby ta zezwoli??a na za??o??enie nowego cmentarza grzebalnego, gdy?? obecny by?? ju?? prawie w ca??o??ci zagrzebany. Kuria wyda??a zezwolnie na za??o??enie nowego cmentarze i na ten cel odci?to cztery morgi ziemi nale???cej do ko??cio??a. Z tej dzia??ki 1/4 cz???ci mia??a by? oddzielona jako miejsce przeznaczone na grzebanie zw??ok niekatolików. Jego powierzchnia pocz?tkowo wynosi??a oko??o 3/4 morgi, ale po drugiej wojnie ??wiatowej zosta?? on powi?kszony i obecnie jego powierzchnia to 0,7 hektara. Po??o??ony jest on w kierunku pólnocno - wschodnim oko??o 100 metrów za wsi?, przy drodze wiod?cej do Ostrówek. Od Ko??cio??a by?? on oddalony o oko??o 1,8 kilometra. Cmentarz mia?? rozplanowanie na planie trapezu i by?? podzilony na trzy kwatery. Groby nie posiada??a??y znaków z numerami. Na grobach by??y umieszczone krzy??e drewniane, ??elazne, ale by??y takze kamienne i cementowe pomniki. Teren cmentarza by?? otoczony wa??em z kamienia polnego a w tym wale znajdowa??a sie brama drewniana. W pó??niejszych latach jego ogrodzenie przedstawia??o si? nast?puj?co od frontu by?? ogrodzony drewnianym parkanem z cz???ciowo by?? okopany wa??em i ogrodzony u??o??onymi polnymi kamieniami. Ca??kowite ogrodzenie cmentarza wykonano w roku 1957, wtedy to wykonano te?? ??elazn? bram?. Cmentarz by?? poro??ni?ty dzikimi krzewami i sosnami, jednak z czesem drzewa te usuwano, aby cmentarz nie by?? zbyt zaro??ni?ty.

krzy?? Cmentarz Cmentarz kapliczka

Cmentarz katolicki, który za??o??ono na pocz?tku XX wieku istnieje do dnia dzisiejszego i nadal na tym terenie grzebie si? zmar??ych. Obecnie cmentarz jest ogrodzony murem i posiada jedn? g??ówn? bram? wej??ciow? wykonan? z ??elaza oraz bramk? prowadz?c? do ??mietnika. Wchodz?c na cmentarz g??ówn? bram? po prawej stronie widzimy wysoki drewniany krzy??, który jest ogrodzony niewielkim, zelaznym p??otkiem nieopodal niego znajduje si? studnia. Na cmentarzu w Szóstce nie mamy kwater, ani regularnie wytyczonych ??cie??ek. Przy samym wej??ciu nie dostrzegamy nawet ??adnych mogi??, które by nam mówi??y jak stary jest to cmentarz, gdy?? na pocz?tku znajduj? si? nowe, pi?kne pomniki wykonane z kamienia. Dopiero po kilku krokach uczynionych w g???b cmentarza zaczynamy dostrzega? powoli wy??aniaj?ce si? do??? stare cementowe pomniki. Osoby w nich spoczywaj?ce zmar??y w latach 20 - tych XX wieku a tak??e w pó??niejszych czsach s? to lata 30 - te i 40 - te XX wieku. Pomniki te s? do siebie podobne, w kszta??cie prostok?ta zw???aj?ce si? ku górze, zako??czone krzy??em równie?? wykonanym z cementu, ale tak??e niekiedy ??elaznym krzy??em kowalskim - wykonanym przez kowala.



53164
projekt i wykonanie Orange Computers
Do g�ry